Bütün bu ibareler, e-postanin bas kismida (header) yer alir ve gönderilen e-posta ile ilgili bir takim "gönderme bilgileri"ni içerir.

	From: alaninda, e-posta'yi gönderen kisinin e-posta adresi (ve gerekli olmasa bile, Adi, Soyadi) yeralir.
	To: alaninda, e-posta'yi gönderecegimiz kisilerin e-posta adresleri yer alir. Gönderilecek kisi sayisi 1'den fazlaysa adresler aralara virgül konarak (bazi sistemlerde bir bosluk birakilarak) yazilir.
	Subject: alanina, e-posta içerigine uygun çok kisa bir tanim yazilir. (Acil, toplanti duyurusu, Çok hastayim, Beni hemen ara vb gibi)
	Cc: alanina, e-postanin kopyasini baska bir kisiye ya da kisilere (genellikle, e-posta içerigi ile 2. dereceden ilgili kisiler olabilir) göndereceksek, onlarin adresleri yazilir. (Cc : Carbon Copy)
	Bcc: Cc ile ayni. Yalniz, maili alan kisiler To: ve Cc: alanlarindaki bilgileri görebilmelerine karsin, Bcc: alanindaki bilgileri göremezler (Bcc: Blind Carbon Copy).

Bazen, size gelen bir iletiyi bir baskasina aynen iletmeniz gerekebilir. Bunu saglayan mekanizma, mailin bas kisminda "Forward:" seklinde görülür. Kullandiginiz e-posta programlari, standart olarak, bir maili baskasina "aynen gönderme" seçeneklerini size sunarlar. Elektronik postalarin bas kisminda daha degisik alanlar da vardir.

Gönderilen her e-posta için, orijinal bir bir mesaj numarasi üretilir. Her e-posta'nin mesaj numarasi (Message ID) digerinden kesinlikle farklidir. Message ID'ler, özellikle, news feed'lerinin iletimlerinde önemlidir. Asagida, Eudora ile e-posta yazarken karsimiza gelen örnek bir mesaj alani ve ilgili tanimlamalar görülmektedir. Diger e-posta programlari da benzer kullanici arayüzleri sunmaktadirlar.

 

5. Nickname nedir?

Nickname (alias, Takma Ad), uzun ve karmasik e-posta adresleri yerine sizin belirlediginiz akilda kalan bir takim takma adlar tanimlamaniza verilen genel addir. Örnek olarak, gokcol@sariyer.cc.itu.edu.tr adresine karsilik olarak 'Orhan' diye bir nickname tanimlarsaniz bundan böyle kullanici ismi yerine sadece "Orhan" yazabilirsiniz. Nickname tanimlama prosedürü kullanilan mail programinin bir parçasidir ve sistemden sisteme ufak degisiklikler gösterebilir. Ayrica mail programina göre de degisir.

 

6. Signature (Imza) Nedir? Nasil kullanilir?

Signature (imza), gönderdigimiz her e-postanin sonuna otomatik olarak konulan, içerigi önceden hazirlanmis dosyalardir. Imza dosyalari, kullanilan e-posta programinin bir parçasidir. Kullandiginiz e-posta programinin seçenekleri arasinda (eger destekliyorsa) imza hazirlama/otomatik olarak e-posta sonuna ekleme servisleri vardir. Imza dosyalarinda, genellikle, kisinin adi-soyadi, e-mail adresi, (varsa) web adresi, posta adresi, telefon/faks numaralari bulunur. Imza dosyalarinda, birtakim "veciz" sözlere de rastlanmaktadir. Bunlar da, kisinin ilgisine göre, bir sarkinin nakarati, bir ata sözü vb olabilir. Bir e-posta ahlak kurali olarak, eger kullaniyorsaniz, imza dosyalarinizi fazla uzun tutmamaya çalisin (En fazla 4-5 satir).

Imza destegi veren e-posta programlarina, Eudora, pine ve Pegasus Mail örnek olarak verilebilir.

 

7. Folder (Notebook) nedir?

e-posta kullananlarin karsilastiklari en büyük sorunlardan biri de farkli kisilerden gelen maillerin birbirine karismadan organizasyonunu nasil saglayacaklaridir. Kisilerden gelen mailleri farkli dosyalarda tutma ve indeksleme sistemleri modern e-posta programlarinin ayrilmaz parçalari olmuslardir. Bunu saglayan yapilara "folder" (bazi sistemlerde "notebook") adi verilir. Sözgelimi gokcol@sariyer.cc.itu.edu.tr 'den gelen tüm mailleri Orhan_inc, bu kullaniciya giden tüm mailleri ise Orhan_out isimli "folder" larda tutarsam bunlarin organizasyonunu daha rahat yapmis olurum. Bazi mail programlari folder içinde baska folder-lar tanimlanmasina da müsade edebilirler. Çok iyi folder destegi veren e-posta programlarina unix için pine, Mac ve Windows için Eudora, Windows için Pegasus Mail, ayrica Netscape 2.x e-posta servisi örnek olarak verilebilir.

 

8. Attachment (eklenmis dosya) nedir?

Normal e-postalarla birlikte, eger istenirse, bir dosya da bu postanin sonuna eklenerek gönderilebilir. Bu, genellikle, "eklenecek" dosyanin adinin e-postanin bas kisminda "Attahment:" seklindeki bir alana yazilmasiyla olur. Eklenen dosya düz yazi yaninda resim, ses, program vb içeren "binary" dosyalar da olabilir. Maili alan kisi, eger kullandigi e-posta programi destekliyorsa, gönderilen dosyayi yerel diskine saklayabilir. Eklenmis dosya kullanimi, mail programlarinin bir özelligidir. Standart bir sekilde hemen hemen tüm e-posta programlari bu kullanimi desteklemektedir.

 

9. Bir BINARY dosyayi (program, sikistirilmis dosya vb) e-mail ile nasil gönderebilirim?

Dogrudan gönderemezsiniz. Binary dosyalar pek çok standart olmayan karakterler (kontrol karakterleri) içerirler. Böyle dosyalari göndermenin yolu önce standart ASCII karakterleri kullanarak bir KODLAMA yapmaktir. Kodlama sonunda binary dosya sadece ascii karakterlerden olusan, satir uzunlugu 64 karakter olan bir forma dönüsür. Artik bu dosyayi e-posta ile gönderebilirsiniz. Maili alan kisi bu kodlamanin tersini yaparak ascii dosyayi orijinal BINARY hale getirmelidir. Bu Binary-Ascii dönüsümünü yapan kodlama sistemine ENCODE ya da UUENCODE (Unix-to-Unix EnCode) denir. Ascii-Binary dönüsümünü yapan kodlama sistemine ise DECODE ya da UUDECODE adi verilir. UUENCODE/DECODE yapan programlar bütün sistemler icin mevcuttur. Ayrica a2.2/b2a, uue/uud, xxencode/xxdecode gibi programlar vardir.

ftp://ftp.metu.edu.tr/pub/mirrors/simtel/msdos/decode altinda DOS için bir sürü encode/decode utility var. Ayni sekilde, ftp://ftp.metu.edu.tr/pub/mirrors/simtel/win3/encode altinda da windows için bazi programlar var. ftp://ftp.bilkent.edu.tr/pub/Utils/ de uue/xxencode vs bulunabilir.

Unix için birr örnek kullanim vermek gerekirse; css isimli bir dosyayi uuencode ile kodlayip akgul@bilkent.edu.tr 'ye gönderelim. Bu durumda sirayla asagidaki islemleri yapariz :

	compress css
	uuencode css.Z css.Z > css.uue
	mail -s "INET-TR css, compressed " akgul@bilkent.edu.tr < css.uue

e-postayi alan kisi ise, mail programi içerisinden gelen maili bir dosyada saklar (save eder). Bu dosya orh.uue olsun. Daha sonra,

uudecode orh.uue compress -d css.Z

ile islem tamamlanir. [Sayet elinizde gzip ve uue/uud programlari var ise, ayni isleri: `gzip css', `uue css.gz', mail ... , `uud orh.uue', ve `gzip -d css.gz' komutlariyla yapabilirsiniz. gzip daha çok sikistirir, ve uue/uud daha yetenekli programlardir.]

VM/CMS sisteminde uuencode/decode donusumleri ARCUTIL programi ile yapilabilir.

Machintosh sistemleri icin benzer binary-ascii donusumu yapan sistem BinHex'tir. Son yillarda gelistirilen yeni bir internet mail standarti MIME (Multipurpose Internet Mail Extentions) mail programlarinda gittikçe daha fazla kullanilmaya baslanmistir. e-posta sistemlerinde genel gidis, mümkün oldugu kadar farkli yapidaki bilgileri (ses, resim, video, metin) e-posta ile göndermek ve bu tip verileri anlayan ve cözümleyen e-posta sistemleri/programlari gelistirmek seklinde olmaktadir. Ayrica, gönderilen postalari sifreleme/desifreleme sistemleri de artan oranlarda ilgi konusu olmaktadir. Netscape 2.0 sonrasi sürümlerde bulunan e-posta servisi buna en güzel örnektir.

Binary dosyalarin e-posta ile gönderilme yöntemlerinden bir tanesi de, ilgili dosyayi e-posta'nin sonuna "attachment" olarak eklemektir. Mail programlari, ascii ya da binary dosyalarin gönderilen postaya attach edilmesini artan oranlarda desteklemektedir. Böylece, postayi alan kisi, otomatik olarak, "attachment" olarak gelen dosyayi (eklenmis dosya) da yerel diskine saklayabilmektedir.

 

10. Internet üzerinden bir BITNET adresine e-posta gönderemiyorum. Ne yapmaliyim?

Hemen panik olmayin. Bitnet maillerini "user%node.bitnet@bitnet-gateway" seklinde yönlendirerek gönderebilirsiniz. bitnet-gateway, Türkiye için vm.ege.edu.tr 'dir. Örnek vermek gerekirse, ucgokcol@tritu adresili bir bitnet/earn kullanicisina mail göndermek için; ucgokcol%TRITU.BITNET@vm.ege.edu.tr seklinde yönlendirilmis bir adres kullanabiliriz. Yukaridaki gösterimde, bitnet mailini Ege Üniv. deki bitnet-internet gateway'e yönlendirdik. Ancak, normalde bulundugunuz sistemin user@falan.bitnet seklindeki mailleri otomatik olarak bir bitnet-internet gateway'e yönlendiriyor olmasi da gerekir.

 

11. Internet uzerinden bir UUCP adresine mail gönderemiyorum. Ne yapmaliyim?

user%host.UUCP@uunet.uu.net ya da user%domain@uunet.uu.net seklinde göndermeyi deneyin.

 

12. Gönderdigim e-posta yerine ulasmadan bana geri döndü. Problem ne olabilir?

Öncelikle adresi kontrol edip mail göndermeye calistiginiz yerin sistem sorumlusuna sormalisiniz. Asagidaki bilgiler size bir miktar yol gosterecektir.

1.  

   e-posta gönderdiginiz kisinin adresini yanlis yazmissinizdir ya da o kisinin kullanici numarasi iptal edilmistir. Geri dönen e-postanin basinda 'No such local user', 'user unknown' gibi satirlar görürsünüz. Bu durumda, önce adresi kontrol edin. Eger dogruysa demek ki e-posta gönderdiginiz kisinin kullanici numarasi kapanmistir. Kullanici numarasini dogru ama @ isaretinden sonra gelen kismi yanlis yazmissaniz alacaginiz hata mesaji 'host unknown' ya da benzeri bir sey olacaktir. Gene adresi iyi bir kontrol edin. Gerçekten yanlis yazmis olabilirsiniz. Eger bu kisim da dogruysa 2) maddesine geçin..

   Kullandiginiz DNS servisindeki bir hata yüzünden gönderdiginiz adres cözümlenememisse, 'host unknown' mesaji ile mailiniz geri dönebilir. Bu, muhtemelen geçici bir hatadir. Gelen mailin basinda bu durumda ilgili uyariyi ('host unkonown') görürsünüz. Bir müddet sonra yeniden gönderin. Uzun süre bu hata devam ediyorsa sorumlu kisileri arayip problemi iletin ya da eger yapabiliyorsaniz baska bir Name server tanimlayin (SLIP/PPP türü kisisel baglantilarda bu kolay).

   SMTP servisi kötü performansli hatlar yüzünden maili gönderememektedir ve size durumu açiklayan bir mail göndermistir. Gelen mailin basinda genellikle, mailin gönderilemedigi ama önümüzdeki zamanlarda tekrar gönderilmeye çalisilacagi yazilidir.

13. e-posta ne kadar güvenli?

Ne yazik ki, e-posta için tam güvenli diyemeyiz. e-posta bir yere ulasirken pek cok domain'den geçebilir ve buralarda bazi potansiyel 'suç islemeyi seven kisiler' mailleri durdurup içerigine bakabilir. Binlerce ag arasinda böyle kisiler her zaman vardir. Bu yüzden, gizli bilgiler içeren mailleri (kredi karti numaralari, sifre vb) e-posta ile göndermeyin.

Ikinci olarak, mailiniz herhangi bir sebeple yerine ulasamamissa NORMAL OLARAK size geri dönmesi gerekir. Normal olarak dönmesi gereken dagitilmayan mailler NORMAL OLMAYARAK bazen cyberspace'in karanliklarina gömülebilir.

Ayrica, size gelen maillerin 'From:' kisminda gördügünüz adres ve isim aslinda o maili gönderen kisiye ait olmayabilir. Onunla uzaktan yakindan ilgisi bile bulunmayabilir. Bazi mailer programlari bu çesit e-posta basliklarini mail gönderen kisinin kolayca degistirmesine olanak tanimaktadir.

Internet'teki güvenlik problemleri, ticari kullaniminin artmaya basladigi 1995'lerden sonra ciddi olarak ele alinmaktadir. Bununla paralel olarak, yakin gelecekte, daha güvenli e-mail servislerinin olabilecegini umabiliriz.

 

14. e-posta gönderirken dikkat edilecek noktalar var mi?

e-posta, internet servisleri arasinda en yaygin kullanilanidir. Kullanimda bazi noktalara dikkat etmek gerekir: (Bu bölümün yaziminda, e-mail netiquette'den yararlanilmistir.)

Adresler ve Isimler :

	Eger kullandiginiz mail programi izin veriyorsa, kendi isminizin e-posta mesajinizin basinda çikmasini temin edin.
	Gerçek isim ve gerçek e-posta adresi kullanin.
	e-posta göndereceginiz kisinin adini da, eger kullandiginiz mail programinda böyle bir seçenek varsa, mutlaka yazin. Söz gelimi, gokcol@sariyer.cc.itu.edu.tr yerine gokcol@sariyer.cc.itu.edu.tr (Orhan Gokcol)

seklinde bir bilginin e-postanin basinda çikmasi daha tercih edilir. Böylece, eger kullanici adini yanlis yazmissaniz, e-postanizin gittigi yerdeki postmaster, gerçek kullanici adindan, e-postanin kime gönderildigini anlayabilir.